درد قاعدگی یکی از شایعترین مشکلات جسمی در میان زنان است که شدت آن میتواند از یک ناراحتی خفیف تا دردی ناتوانکننده متغیر باشد. این دردها معمولاً به شکل فشار، انقباض یا پیچش در ناحیه پایین شکم بروز میکنند و ممکن است به کمر، رانها یا حتی ناحیه لگن انتشار پیدا کنند. برای بسیاری از زنان، درد قاعدگی تنها یک ناراحتی گذراست؛ اما در برخی افراد آنقدر شدید میشود که فعالیتهای روزمره، تمرکز و کیفیت زندگی را مختل میکند.
آمارها نشان میدهد که حدود ۷۵ درصد زنان درجاتی از درد قاعدگی را تجربه میکنند و در حدود ۱۰ درصد موارد، این درد به حدی شدید است که فرد ناچار به استراحت مطلق یا مصرف مداوم مسکن میشود. با وجود این شیوع بالا، هنوز بسیاری از زنان شناخت دقیقی از علت درد پریود و روش های اصولی کاهش آن ندارند. در این مقاله، به طور جامع به علت درد قاعدگی و مؤثرترین روش های کاهش و مدیریت آن میپردازیم.
علت درد قاعدگی چیست؟
درد قاعدگی که در اصطلاح پزشکی «دیسمنوره» نامیده میشود، در نتیجه انقباضات عضلانی رحم ایجاد میگردد. رحم یک اندام عضلانی است که به طور طبیعی در طول چرخه قاعدگی دچار انقباضات خفیف می شود، اما این انقباض ها معمولاً آن قدر ملایم هستند که فرد متوجه آن ها نمی شود.
در دوران قاعدگی، برای ریزش لایه داخلی رحم (آندومتر)، شدت این انقباضات افزایش می یابد. زمانی که دیواره رحم منقبض میشود، رگ های خونی تغذیهکننده آن فشرده شده و جریان خون و اکسیژن رسانی به بافت رحم به طور موقت کاهش پیدا می کند. این کمبود اکسیژن باعث آزاد شدن مواد شیمیایی محرک درد می شود.
در ادامه، بدن شروع به ترشح موادی به نام پروستاگلاندین ها میکند. پروستاگلاندین ها نقش مهمی در افزایش شدت انقباضات رحمی دارند و هرچه میزان آن ها بیشتر باشد، درد قاعدگی شدیدتر خواهد بود. به همین دلیل، زنانی که سطح پروستاگلاندین بالاتری دارند، معمولاً درد پریود شدیدتری را تجربه میکنند.
انواع درد قاعدگی (دیسمنوره)
۱. درد قاعدگی اولیه
این نوع شایعترین شکل درد پریود است و معمولاً به بیماری خاصی مرتبط نیست. درد قاعدگی اولیه اغلب یک تا دو روز پیش از شروع خونریزی یا همزمان با آن آغاز میشود و طی ۲ تا ۳ روز کاهش مییابد.
ویژگیهای درد قاعدگی اولیه:
-
احساس درد در پایین شکم، کمر یا رانها
-
شدت متغیر از خفیف تا شدید
-
کاهش خودبهخودی پس از چند روز
-
شایعتر در سنین نوجوانی و جوانی
۲. درد قاعدگی ثانویه
این نوع درد به دلیل وجود یک مشکل زمینهای در دستگاه تناسلی ایجاد میشود؛ مانند اندومتریوز، فیبرومهای رحمی یا بیماری التهابی لگن. درد قاعدگی ثانویه معمولاً زودتر از شروع پریود آغاز شده و مدت طولانیتری ادامه دارد.
نشانههای درد قاعدگی ثانویه:
-
شروع درد چند روز قبل از قاعدگی
-
ماندگاری طولانیتر
-
شدت بیشتر نسبت به درد اولیه
-
عدم پاسخ مناسب به مسکنهای معمول
روش های درمان و تسکین درد قاعدگی
هدف اصلی از درمان درد قاعدگی، کاهش شدت درد تا حدی است که فرد بتواند فعالیتهای روزمره خود را بدون اختلال انجام دهد. انتخاب روش درمان به نوع دیسمنوره، شدت درد و شرایط جسمی فرد بستگی دارد.
درمان های دارویی
در مواردی که درد شدید باشد، پزشکان معمولاً از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) استفاده میکنند. این داروها با کاهش تولید پروستاگلاندینها، شدت انقباضات رحم را کم کرده و درد را تسکین میدهند. در برخی موارد خاص، داروهای هورمونی نیز با تجویز پزشک برای تنظیم چرخه قاعدگی و کاهش درد استفاده میشوند.
درمان های خانگی درد پریود
برای بسیاری از زنان، روشهای خانگی نقش بسیار مؤثری در کاهش درد قاعدگی دارند و حتی میتوانند نیاز به مصرف مداوم دارو را کاهش دهند.
گرما درمانی
استفاده از گرما یکی از قدیمیترین و مؤثرترین روشها برای تسکین درد پریود است. قرار دادن کیسه آب گرم روی پایین شکم یا کمر باعث شل شدن عضلات رحم و بهبود جریان خون میشود. استفاده از کیسه آب گرم یونیک میتواند نمونهای از این روش باشد که گرمای یکنواخت و مداوم را به ناحیه درد منتقل میکند.
ماساژ شکم و کمر
ماساژ ملایم ناحیه شکم و پایین کمر با حرکات دورانی، باعث کاهش تنش عضلانی و افزایش گردش خون میشود. در سالهای اخیر ابزارهای تخصصی ماساژ نیز برای این منظور طراحی شدهاند. برای مثال، استفاده از ماساژور شکم لونار مدل Period با ترکیب ماساژ و گرمای موضعی میتواند به کاهش درد و احساس آرامش کمک کند.
در همین زمینه، بسیاری از کاربران این سؤال را مطرح میکنند:
آیا ماساژور شکم واقعا درد قاعدگی را کم میکند؟
در مقالات تخصصی به این موضوع پرداخته شده و پیشنهاد میشود برای آشنایی بیشتر، مطالب مرتبط با این پرسش را مطالعه کنید.
ورزش و حرکات کششی
برخلاف تصور رایج، استراحت مطلق همیشه بهترین گزینه نیست. انجام ورزشهای سبک، پیادهروی، یوگا و حرکات کششی مخصوص دوران قاعدگی میتواند با افزایش ترشح اندورفین، درد را کاهش دهد.
اصلاح سبک زندگی
-
پرهیز از مصرف الکل و دخانیات
-
کاهش مصرف نمک، شکر و کافئین
-
خواب کافی و منظم
-
مدیریت استرس
این عوامل نقش مهمی در کاهش شدت درد قاعدگی دارند.
برای کاهش درد پریود چه بخوریم؟
تغذیه مناسب میتواند تأثیر قابلتوجهی بر شدت درد قاعدگی داشته باشد. مصرف برخی ویتامینها و مواد معدنی به کاهش التهاب و انقباضات عضلانی کمک میکند.
مکمل های مؤثر
-
ویتامین B1 و B6
-
ویتامین E
-
منیزیم
-
کلسیم
-
امگا ۳
مواد غذایی مفید
-
نوشیدن آب کافی
-
ادویههایی مانند دارچین، رازیانه و زیره
-
مرکبات و میوههای تازه
-
لبنیات
-
شکلات تلخ
-
روغن زیتون
-
آووکادو
-
سبزیجات برگ سبز
چه زمانی باید برای درد قاعدگی به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد پریود بهطور مداوم زندگی روزمره شما را مختل میکند یا شدت آن در حال افزایش است، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین در صورت مشاهده علائم زیر باید حتماً بررسی تخصصی انجام شود:
-
درد شدید و غیرقابلتحمل
-
وجود لختههای خونی بزرگ
-
درد همراه با تهوع و استفراغ شدید
-
تب یا ترشحات بدبوی واژن
-
درد لگن در فاصله بین دو قاعدگی
-
سابقه چند دوره قاعدگی بسیار دردناک
تفاوت درد قاعدگی با سندروم پیش از قاعدگی (PMS)
سندروم پیش از قاعدگی یا PMS مجموعهای از علائم جسمی و روانی است که معمولاً ۱ تا ۲ هفته قبل از شروع پریود ظاهر میشود. این علائم شامل نفخ، خستگی، تغییرات خلقی، زودرنجی و افزایش وزن موقت است.
در حالی که درد قاعدگی معمولاً همزمان یا نزدیک به شروع خونریزی رخ میدهد و بیشتر ماهیت عضلانی و التهابی دارد، PMS بیشتر جنبه هورمونی و روانی دارد و ممکن است حتی بدون درد شدید شکمی نیز بروز کند.
سخن پایانی
درد قاعدگی یک تجربه شایع اما قابلکنترل است. شناخت علتهای آن، آگاهی از تفاوت بین انواع درد پریودی و استفاده از روشهای صحیح درمانی و خانگی، میتواند شدت این درد را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد. نکته مهم این است که درد قاعدگی نباید بهعنوان یک وضعیت اجتنابناپذیر پذیرفته شود؛ بلکه با مراقبت درست، تغذیه مناسب و در صورت لزوم مراجعه به پزشک، میتوان آن را مدیریت کرد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.
