در دوران بارداری ممکن است متوجه شوید که پوستتان نسبت به قبل کمی متفاوت شده است. این تغییرات معمولاً به دلیل افزایش جریان خون و بالا رفتن سطح هورمونها در بدن اتفاق میافتد. برخی از زنان در این دوره پوستی شفافتر و درخشانتر را تجربه میکنند، اما در مقابل عدهای دیگر با انواع مشکلات پوستی بارداری مانند خشکی پوست، ایجاد لکههای پوستی، آکنه یا سایر تغییرات پوستی روبهرو میشوند.
از طرفی بسیاری از خانمها در این دوران احساس میکنند پوستشان حساستر از قبل شده است. هرچند بخش زیادی از این تغییرات پوستی در بارداری طبیعی است، اما گاهی برخی علائم میتواند نشانهای باشد که نیاز به بررسی پزشک دارد. در ادامه این مطلب با رایجترین مشکلات پوستی بارداری، علائم هر کدام و زمان مناسب برای مراجعه به پزشک آشنا میشوید.
بیشتر بخوانید: ریزش مو در دوران بارداری چرا اتفاق میافتد و تا چه زمانی ادامه دارد؟
علت تغییرات پوستی در بارداری
بروز مشکلات پوستی بارداری دلایل مختلفی دارد، اما مهمترین عامل آن تغییرات هورمونی است. در این دوره بدن برای رشد جنین و آماده شدن برای زایمان دچار تغییرات گستردهای میشود و همین مسئله میتواند روی وضعیت پوست نیز تأثیر بگذارد.
یکی از پیامدهای این تغییرات، افزایش تولید ظاست؛ مادهای طبیعی که رنگ پوست و مو را تعیین میکند. بالا رفتن میزان ملانین در بدن ممکن است باعث تغییر رنگ پوست و ایجاد لکههای تیره در برخی نواحی شود. بسیاری از زنان باردار در این دوران متوجه تیرگی بخشهایی از پوست یا ظاهر شدن لکههایی روی صورت و بدن میشوند.
این تغییرات معمولاً موقتی هستند و در بیشتر موارد بعد از زایمان بهتدریج کمرنگ یا کاملاً محو میشوند. با این حال، در بعضی از زنان ممکن است لکههای تیره برای مدت طولانیتری باقی بماند. در ادامه با برخی از شایعترین اختلالات و تغییرات پوستی که ممکن است در دوران بارداری تجربه کنید، آشنا میشوید.
انواع اختلالات پوستی در بارداری
بدن در دوران بارداری دچار تغییرات زیادی میشود و افزایش سطح هورمونها میتواند روی وضعیت پوست نیز تأثیر بگذارد. به همین دلیل بسیاری از زنان در این دوره با تغییرات یا مشکلات پوستی روبهرو میشوند. البته در بیشتر موارد این تغییرات موقتی هستند و پس از زایمان بهتدریج برطرف میشوند.
به طور کلی، مشکلات پوستی در این دوران به چند گروه مختلف تقسیم میشوند. برخی از این تغییرات به دلیل نوسانات هورمونی بارداری ایجاد میشوند و معمولاً موقتی هستند. در برخی موارد نیز بیماریهای پوستی که فرد از قبل داشته، در دوران بارداری تشدید میشوند یا شکل متفاوتی پیدا میکنند. علاوه بر این، بعضی اختلالات پوستی هم وجود دارند که به طور خاص با بارداری مرتبط هستند و فقط در این دوره دیده میشوند.
در ادامه با انواع مشکلات پوستی بارداری و نمونههایی از رایجترین آنها بیشتر آشنا میشوید.
آکنه بارداری
آکنه یکی از شایعترین مشکلات پوستی در دوران بارداری است که اغلب در سهماهه اول بیشتر دیده میشود. تغییرات هورمونی در این دوره میتواند باعث افزایش ترشح چربی پوست شود و همین موضوع زمینه بروز جوش و آکنه را فراهم میکند. در بسیاری از موارد، افرادی که از دوران نوجوانی سابقه آکنه داشتهاند بیشتر در معرض این مشکل قرار میگیرند.
با این حال، آکنه بارداری معمولاً موقتی است و در بسیاری از زنان با نزدیک شدن به سهماهه سوم بارداری کاهش پیدا میکند یا حتی به طور کامل برطرف میشود. همچنین بعد از زایمان نیز بهتدریج وضعیت پوست بهتر میشود و شیردهی میتواند تا حدی به کاهش و پیشگیری از بروز دوباره آکنه کمک کند.
اگزمای بارداری
اگزما یکی از تغییرات پوستی نسبتاً شایع در دوران بارداری است و ممکن است برخی از زنان در این دوره آن را تجربه کنند. این عارضه معمولاً با علائمی مانند خشکی شدید پوست، پوستهپوسته شدن، خارش و قرمزی همراه است و میتواند باعث ناراحتی و حساسیت پوستی شود.
اگزما اغلب در نواحیای مانند صورت، مچ دست، مچ پا، چین آرنج و پشت زانوها ظاهر میشود. در بسیاری از موارد احتمال بروز یا تشدید علائم آن در شش ماه اول بارداری بیشتر است. این نوع اگزما در دوران بارداری با نام درماتیت آتوپیک بارداری نیز شناخته میشود.
ترک پوستی یا استریا
ترکهای پوستی یا استریا یکی از تغییرات شایع پوستی در دوران بارداری هستند. این ترکها معمولاً به صورت خطوطی به رنگ قرمز، صورتی یا بنفش روی پوست ظاهر میشوند و به دلیل کشیده شدن سریع پوست در این دوره به وجود میآیند. آمارها نشان میدهد حدود ۹ نفر از هر ۱۰ زن باردار ممکن است این خطوط را روی پوست خود تجربه کنند.
این ترکها بیشتر روی شکم دیده میشوند، اما ممکن است در نواحی دیگری مانند رانها، سینهها، باسن یا حتی بازوها نیز ایجاد شوند. در مراحل اولیه، برخی از زنان ممکن است در محل ایجاد ترکها احساس خارش داشته باشند.
با وجود ظاهر نگرانکننده، ترکهای پوستی معمولاً خطری برای سلامت ندارند و در بسیاری از موارد نیازی به درمان خاصی نیست. همچنین باید بدانید که هنوز محصولی که بتواند به طور قطعی از ایجاد این ترکها جلوگیری کند، اثبات نشده است. با این حال، اگر شدت ترکها یا خارش ناشی از آنها برای شما آزاردهنده است، بهتر است برای بررسی بیشتر با پزشک مشورت کنید.
خط بارداری یا لینا نیگرا
خط بارداری که با نام لینا نیگرا نیز شناخته میشود، یکی از تغییرات پوستی رایج در دوران بارداری است. این خط به صورت یک نوار تیره روی شکم دیده میشود که معمولاً از ناحیه ناف شروع شده و تا قسمت پایین شکم و ناحیه شرمگاهی ادامه پیدا میکند.
ایجاد این خط به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش رنگدانههای پوستی در دوران بارداری رخ میدهد و اغلب در ماههای ابتدایی بارداری قابل مشاهده میشود. لینا نیگرا یک تغییر طبیعی در این دوران محسوب میشود و معمولاً خطری برای مادر یا جنین ایجاد نمیکند.
این عارضه نیازی به درمان ندارد و در بسیاری از موارد پس از زایمان بهتدریج کمرنگ شده یا از بین میرود.
خارش پوست و بثورات در بارداری
در دوران بارداری ممکن است برخی زنان به طور ناگهانی دچار خارش در بخشهای مختلف بدن شوند. این خارش گاهی آنقدر شدید است که فرد تمایل دارد پوست خود را از ناحیه شکم گرفته تا حتی کف پاها بخاراند. چنین حالتی یکی از مشکلات نسبتاً شایع پوستی در این دوران به شمار میرود.
در بعضی موارد، خارش میتواند همراه با بثورات پوستی ظاهر شود. برخی از اختلالات پوستی مرتبط با بارداری نیز باعث ایجاد این علائم میشوند. از جمله این موارد میتوان به پاپول و پلاک کهیری خارشدار بارداری (PUPPP) و پروریگوی بارداری اشاره کرد. در عارضه PUPPP معمولاً برجستگیها یا کهیرهای کوچک قرمز یا بنفش روی پوست ایجاد میشود که ممکن است نواحی وسیعی از بدن را درگیر کند. پروریگوی بارداری هم با برجستگیهای ریزی شبیه جای نیش حشرات روی پوست شناخته میشود.
خارش پوست در دوران بارداری موضوعی نسبتاً رایج است، اما اگر این خارش شدید، طولانیمدت یا همراه با علائم دیگر باشد، بهتر است آن را با پزشک در میان بگذارید تا علت دقیق آن بررسی شود.
خالهای ملانوسیتی
از دیگر تغییرات پوستی که ممکن است در دوران بارداری دیده شود، تغییر در خالهای پوستی است. خالهای ملانوسیتی در واقع تجمعی از سلولهای تولیدکننده رنگدانه پوست، یعنی ملانوسیتها هستند و بیشتر افراد به طور طبیعی تعدادی از آنها را روی بدن خود دارند.
در طول بارداری ممکن است ظاهر، اندازه یا حتی رنگ برخی از خالها کمی تغییر کند. این تغییرات معمولاً به دلیل نوسانات هورمونی رخ میدهد و در اغلب موارد جای نگرانی ندارد و تأثیری بر روند بارداری نمیگذارد.
با این حال، از آنجایی که خالها در برخی موارد میتوانند به ملانوم (نوعی سرطان پوست) تبدیل شوند، بهتر است هرگونه تغییر قابل توجه در شکل، رنگ یا اندازه آنها را جدی بگیرید. اگر در دوران بارداری متوجه تغییر غیرعادی در خالهای خود شدید، بهتر است برای بررسی دقیقتر آن را به پزشک نشان دهید.
پروریگوی بارداری یا خارش بدن در بارداری
پروریگوی بارداری یکی از اختلالات پوستی است که ممکن است در این دوران ایجاد شود و معمولاً با خارش شدید همراه است. در این حالت، روی پوست بثورات خشک و برجستهای ظاهر میشود که میتواند بخشهایی از بدن مانند شکم، دستها یا پاها را درگیر کند و گاهی نواحی نسبتاً وسیعی را بپوشاند.
این عارضه اغلب در سهماهه اول یا دوم بارداری دیده میشود. همچنین زنانی که در خانواده آنها سابقه بیماریهایی مانند اگزما، آسم یا تب یونجه وجود دارد، ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به این مشکل پوستی قرار داشته باشند.
با وجود خارش آزاردهنده، پروریگوی بارداری معمولاً خطرناک نیست و تأثیری بر سلامت مادر یا جنین ندارد. با این حال، اگر در دوران بارداری دچار خارش شدید یا مداوم شدید، بهتر است حتماً با پزشک مشورت کنید؛ زیرا برخی بیماریهای دیگر که با خارش همراه هستند ممکن است برای جنین خطراتی به همراه داشته باشند و نیاز به بررسی دقیقتری داشته باشند.
ملاسما یا لکههای قهوهای رنگ
ملاسما یکی از تغییرات پوستی رایج در دوران بارداری است که معمولاً به صورت لکههای قهوهای یا تیره روی پوست، بهویژه روی صورت، ظاهر میشود. این عارضه با نامهای دیگری مانند کلوآسما یا ماسک بارداری نیز شناخته میشود، زیرا اغلب در نواحی پیشانی، گونهها و بالای لب دیده میشود.
این لکهها معمولاً در سهماهه دوم یا سوم بارداری بیشتر ظاهر میشوند، اما فقط مختص زنان باردار نیستند و در برخی افراد غیر باردار نیز ممکن است دیده شوند. ملاسما از نظر پزشکی خطرناک نیست و مشکلی برای سلامت مادر یا جنین ایجاد نمیکند، اما بهویژه زمانی که روی صورت باشد ممکن است از نظر ظاهری برای برخی افراد آزاردهنده باشد.
درمان ملاسما گاهی زمانبر است و معمولاً از چند روش درمانی به صورت ترکیبی استفاده میشود. با این حال، بسیاری از درمانهای رایج برای لکههای پوستی در دوران بارداری توصیه نمیشوند. به همین دلیل بهتر است برای تشخیص دقیق و انتخاب روشهای ایمن درمانی با پزشک یا متخصص پوست مشورت کنید.
رگهای واریسی
رگهای واریسی یکی دیگر از تغییراتی هستند که ممکن است در دوران بارداری ظاهر شوند. در این حالت، مقدار زیادی خون در برخی رگها جمع میشود و باعث میشود رگها برجسته، متورم و به رنگ آبی یا بنفش دیده شوند. این رگها بیشتر در ناحیه پاها ایجاد میشوند و گاهی میتوانند با احساس سنگینی یا درد در پاها همراه باشند.
واریس در دوران بارداری نسبتاً شایع است و گفته میشود حدود ۴ نفر از هر ۱۰ زن باردار ممکن است آن را تجربه کنند. این رگها اغلب از سهماهه اول بارداری قابل مشاهده میشوند و احتمال بروز آنها در برخی شرایط بیشتر است؛ برای مثال در بارداریهای کامل تا حدود ۴۰ هفته، در سنین بالاتر یا زمانی که سابقه خانوادگی واریس وجود دارد.
